หน้าบานเกิดจากกระดูก กล้ามเนื้อ ไขมันกระพุ้งแก้ม หรือผิวหย่อนคล้อย?

อะไรทำให้ใบหน้าช่วงล่างดูกว้าง?

หน้าบานที่เห็นในกระจกเกิดจากหลายชั้นซ้อนกัน กระดูกเป็นโครง ได้แก่ มุมกรามใต้ใบหูแต่ละข้างและรูปคาง กล้ามเนื้อกราม (masseter) ซึ่งใช้เคี้ยวอาหาร ทอดจากโหนกแก้มลงมาถึงมุมกราม และวางอยู่บนกระดูกด้านหลังของขากรรไกร ด้านหน้าและด้านล่างของกล้ามเนื้อเป็นชั้นไขมันที่แก้มส่วนล่าง ตามแนวกราม และใต้คาง ผิวหนังคลุมทุกชั้นไว้ และเมื่ออายุมากขึ้นผิวจะหย่อนลงมาจนกลายเป็นแก้มย้อย

ใบหน้าที่กว้างพอ ๆ กันอาจต้องใช้วิธีรักษาต่างกันมาก ถ้าความกว้างส่วนใหญ่มาจากกล้ามเนื้อ การเอาไขมันออกแทบไม่ช่วยอะไร และถ้าใบหน้าเริ่มหย่อนคล้อยแล้ว การเอาไขมันออกอาจทำให้ความหย่อนดูชัดขึ้นกว่าเดิม

สำหรับใบหน้าช่วงล่าง Urban Plastic Surgery ซึ่งเป็นคลินิกพันธมิตรของเรา รักษาเนื้อเยื่ออ่อน คือ กล้ามเนื้อ ไขมัน และผิว แต่ไม่ทำศัลยกรรมโครงหน้า เช่น ตัดกรามหรือศัลยกรรมวีไลน์ บทความนี้จึงพูดถึงการผ่าตัดกระดูกไว้เป็นข้อมูลพื้นฐานเท่านั้น ทางเลือกที่คลินิกมีให้ดูได้ในหน้าปรับรูปหน้าโดยไม่ตัดกระดูก

เช็กเองได้อย่างไรว่าหน้าบานเพราะอะไร?

การเช็กเหล่านี้ใช้เวลาไม่กี่นาทีหน้ากระจก ช่วยให้เล่าลักษณะใบหน้าของตัวเองได้ชัดขึ้นตอนปรึกษาแพทย์ แต่ไม่ใช่การวินิจฉัย และหลังตรวจแล้วศัลยแพทย์อาจประเมินต่างออกไป

• กัดฟันเช็กกล้ามเนื้อ วางปลายนิ้วบนแก้มตรงหน้าติ่งหูเล็กน้อย แล้วกัดฟันกรามให้แน่น ถ้ามีก้อนแข็งนูนดันขึ้นมาใต้นิ้ว แปลว่ากล้ามเนื้อกรามเป็นส่วนหนึ่งของความกว้าง
• คลายกรามเช็กกระดูก เผยอฟันออกจากกันเล็กน้อยแล้วคลำมุมกราม ถ้าขอบแข็งเป็นเหลี่ยมและยังกว้างอยู่ทั้งที่กล้ามเนื้อคลายแล้ว มักบ่งว่ามาจากรูปกระดูก แต่จะเห็นตัวกระดูกจริงได้ก็ต่อเมื่อตรวจด้วยภาพเอกซเรย์หรือ CT เท่านั้น
• หยิบผิวเช็กไขมัน ค่อย ๆ หยิบผิวตามแนวกรามและใต้คาง ถ้าเป็นชั้นหนานุ่มที่จับไว้ระหว่างนิ้วได้ นั่นคือไขมัน
• ดูแก้มเช็กไขมันลึกในแก้ม สังเกตว่าแก้มส่วนล่าง ระหว่างมุมปากกับกล้ามเนื้อกราม อิ่มกลมและนุ่มอยู่หรือไม่ แม้ในช่วงที่ตัวผอม บางคนบอกว่าดูเหมือนอมลูกอมแข็งไว้ในแก้มทั้งสองข้าง
• ดันแก้มเช็กความหย่อนคล้อย หันหน้าเข้ากระจกแล้วค่อย ๆ ดันแก้มขึ้นและไปทางใบหู ถ้าแนวกรามดูคมขึ้น แปลว่าผิวและเนื้อเยื่อที่หย่อนเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่เห็น
• ดูอายุและน้ำหนัก ถ้าความกว้างค่อย ๆ เพิ่มขึ้นตามปี หรือขึ้นลงตามน้ำหนักตัว สาเหตุน่าจะเป็นไขมันหรือความหย่อนคล้อยมากกว่ากระดูก

แต่ละสาเหตุเหมาะกับการรักษาแบบไหน?

ตัวเลขพักฟื้นในตารางนี้อ้างอิงคลินิกพันธมิตร หรือคำแนะนำทั่วไปที่เราเขียนไว้ในแต่ละหน้าหัตถการ แผนของแต่ละคนอาจต่างไป และหลายคนเข้าข่ายมากกว่าหนึ่งแถว

เมื่อไรที่กล้ามเนื้อกรามเป็นสาเหตุ?

กล้ามเนื้อกรามที่ใหญ่ทำให้ใบหน้าช่วงล่างดูกว้างตรงมุมกรามด้านหลัง ตอนไม่ได้กัดฟันจะคลำได้เป็นก้อนนูนนุ่มใกล้มุมกราม และจะแข็งขึ้นทันทีเมื่อกัดฟัน

ฉีดโบท็อกซ์ลดกราม หรือที่เรียกกันว่าโบท็อกซ์กราม ใช้การฉีดจุดเล็ก ๆ ให้กล้ามเนื้อบางส่วนคลายตัว เมื่อกล้ามเนื้อทำงานน้อยลงก็ค่อย ๆ เล็กลง การฉีดที่คลินิกพันธมิตรจบในเวลาน้อยกว่า 10 นาที โดยทาครีมยาชาก่อน และทำกิจวัตรต่อได้เลย งานทบทวนวรรณกรรมระบุว่าเห็นการเปลี่ยนแปลงมากที่สุดราว 3 เดือน และผลอยู่ได้ประมาณ 6 ถึง 12 เดือน จึงมักต้องฉีดซ้ำเพื่อคงผลไว้

โบท็อกซ์ออกฤทธิ์ที่กล้ามเนื้อเท่านั้น ไม่ได้ทำให้กระดูกแคบลงหรือเอาไขมันออก ถ้าทดสอบกัดฟันแล้วแทบไม่มีกล้ามเนื้อนูนขึ้นมา ผลที่ได้ก็มักน้อยตามไปด้วย ด้วยความที่ทำเร็วและผลหมดไปเอง บางคนจึงลองทำก่อนเพื่อดูว่าความกว้างมาจากกล้ามเนื้อมากแค่ไหน ผลข้างเคียงที่ควรถาม ได้แก่ รอยช้ำตรงจุดฉีด และแรงเคี้ยวที่ลดลงไปช่วงหนึ่ง

เมื่อไรที่สาเหตุคือไขมันกระพุ้งแก้ม?

ไขมันกระพุ้งแก้มเป็นก้อนไขมันที่อยู่ลึกในแก้มแต่ละข้าง ใต้โหนกแก้ม และแยกจากไขมันที่อยู่ใต้ผิวหนัง ถ้าก้อนนี้ใหญ่ แก้มส่วนล่างจะดูกลมอิ่มจนเป็นแก้มป่อง แม้ในคนที่ส่วนอื่นของร่างกายผอม

ตัดไขมันกระพุ้งแก้มนำก้อนไขมันนี้ออกบางส่วนผ่านแผลเล็กในช่องปาก แผลเป็นจึงไม่อยู่บนใบหน้า คลินิกพันธมิตรให้ข้อมูลว่าทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ราว 30 นาที กลับที่พักได้ในวันเดียวกันโดยไม่ต้องค้างโรงพยาบาล และไม่มีไหมที่ต้องตัด

วิธีนี้ไม่เหมาะกับทุกใบหน้า สมาคมศัลยแพทย์ตกแต่งแห่งสหรัฐอเมริกา (ASPS) ระบุว่าโดยทั่วไปไม่ทำในคนที่หน้าบางและเรียวแคบ เพราะเมื่ออายุมากขึ้นใบหน้าอาจดูตอบ งานทบทวนวรรณกรรมยังชี้ว่าผลระยะยาวมีการศึกษาไม่มากนัก ปัญหาที่มีรายงานพบได้ไม่บ่อย ได้แก่เลือดออก การติดเชื้อ แก้มสองข้างไม่เท่ากัน การเอาไขมันออกมากเกินไป และการบาดเจ็บของท่อน้ำลายหรือแขนงของเส้นประสาทใบหน้า

เมื่อไรที่สาเหตุคือไขมันตามแนวกรามหรือใต้คาง?

ไขมันใต้ผิวหนังอาจสะสมตามแก้มส่วนล่าง บริเวณแก้มย้อย และใต้คาง นี่คือไขมันที่หยิบได้ด้วยนิ้ว และมักเปลี่ยนไปตามน้ำหนักตัว

ดูดไขมันหน้าใช้ท่อเล็กดูดไขมันออกผ่านรูขนาดจิ๋ว คลินิกพันธมิตรทำโดยให้ยานอนหลับ ใช้เวลาตั้งแต่ 30 นาทีไปจนถึง 1 ชั่วโมง ตัดไหมวันที่ 7 ถึง 10 และกลับไปทำกิจกรรมปกติได้หลังประมาณ 1 สัปดาห์ เหมาะกับใบหน้าที่ดูอิ่มหรือหนักเพราะไขมันในขณะที่ผิวยังกระชับ ถ้าไขมันตกลงมาและผิวก็หย่อนตามไปด้วย ควรถามว่าควรยกกระชับก่อนหรือทำไปพร้อมกัน

ส่วนใต้คาง แก้เหนียงเอาไขมันออก และถ้ากล้ามเนื้อคอหย่อนก็เย็บกระชับผ่านแผลสั้น ๆ ใต้คาง คลินิกยังมีวิธีใช้ไหมใต้กราม และตัวเลขราว 7 วันที่คลินิกให้ไว้สำหรับการกลับไปทำงานและกิจวัตร หมายถึงวิธีนี้เท่านั้น วิธีอื่นอาจต้องพักต่างออกไป ส่วนใหญ่วางแผนอยู่โซลราวหนึ่งสัปดาห์ สำหรับไขมันจุดเล็ก ๆ คลินิกมีฉีดสลายไขมันด้วย ควรถามว่าใช้ผลิตภัณฑ์อะไร คาดหวังการเปลี่ยนแปลงได้แค่ไหน และจะวางแผนฉีดกี่ครั้ง

การดูดไขมันเอาไขมันออกได้แต่ไม่ได้ทำให้ผิวกระชับ ถ้าผิวหย่อนอยู่แล้ว การเอาไขมันออกอาจทำให้ผิวห้อยลง และการยกกระชับอาจเป็นขั้นแรกที่เหมาะกว่า หลังดูดไขมันหน้าหรือแก้เหนียง อาจมีอาการบวม ช้ำ ชา และรูปหน้าไม่เรียบเสมอกัน

ถ้าสาเหตุคือความหย่อนคล้อยหรือใบหน้าส่วนบนบางล่ะ?

เมื่ออายุมากขึ้น ผิวและเนื้อเยื่อด้านล่างจะหย่อนและเลื่อนลง ความอิ่มที่เคยอยู่บนแก้มลงมากองอยู่ที่แนวกรามเป็นแก้มย้อย ใบหน้าช่วงล่างจึงดูกว้างและเหลี่ยมขึ้นทั้งที่ไม่มีอะไรโตขึ้นเลย

ความหย่อนคล้อยต้องแก้ด้วยการยก ร้อยไหมเหมาะกับการหย่อนเล็กน้อย ใช้เวลาประมาณ 30 นาที โดยแพทย์ของคลินิกพันธมิตรจะฉีดยาชาเฉพาะที่ให้ก่อน ดึงหน้าแบบมินิยกใบหน้าช่วงล่างผ่านแผลสั้น ๆ และโดยมากพักราว 1 สัปดาห์ก็ทำกิจวัตรได้ตามเดิม ดึงหน้า SMAS ดูแลทั้งคอ ใบหน้าส่วนกลาง และส่วนล่างพร้อมกันในรอบเดียว และต้องพักฟื้น 1 ถึง 2 สัปดาห์ก่อนกลับไปทำกิจกรรมปกติ ส่วนว่าแต่ละวิธีช่วยได้ถึงแค่ไหน มีอธิบายไว้ในบทความเทียบการผ่าตัดยกกระชับกับทางเลือกไม่ผ่าตัด ซึ่งรวมเลเซอร์ยกกระชับไว้ด้วย

บางครั้งใบหน้าช่วงล่างดูกว้างเพราะใบหน้าส่วนบนบาง ขมับตอบหรือแก้มแบนทำให้กรามดูหนักขึ้นเมื่อเทียบกัน การเพิ่มวอลุ่มด้านบนด้วยเติมไขมันหน้าช่วยให้ใบหน้าสมดุลได้โดยไม่ต้องแตะกราม คลินิกพันธมิตรทำขณะให้ยานอนหลับ กินเวลา 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมง และนัดกลับมาเอาไหมออกช่วงวันที่ 7 ถึง 10

ถ้ากระดูกกรามกว้างเองล่ะ?

ถ้ามุมกรามกว้างเพราะตัวกระดูกเอง การรักษาเนื้อเยื่ออ่อนทำให้แคบลงไม่ได้ ความกว้างของกระดูกเปลี่ยนได้ด้วยศัลยกรรมโครงหน้า การตัดกรามคือการเหลามุมกรามให้เล็กลง มักทำผ่านแผลในช่องปาก ส่วนศัลยกรรมวีไลน์ปรับทั้งมุมกรามและคางไปพร้อมกัน ให้ใบหน้าช่วงล่างแคบและเรียวลงมา

การผ่าตัดเหล่านี้ใหญ่กว่า ต้องดมยาสลบ และพักฟื้นนานกว่าทุกทางเลือกข้างต้น งานทบทวนที่ตีพิมพ์ซึ่งรวบรวมเคสปรับกรามจำนวน 588 เคสในช่วง 5 ปี พบว่าปัญหาที่พบบ่อยที่สุดคืออาการชาที่คาง ริมฝีปากล่าง หรือในช่องปาก รองลงมาคือการติดเชื้อ อาการชาส่วนใหญ่หายไปภายใน 1 ปี แต่บางคนยังไม่หาย

คลินิกพันธมิตรไม่ได้ทำศัลยกรรมโครงหน้า เราจึงให้ข้อมูลได้ แต่ประสานการผ่าตัดนี้ให้ไม่ได้ ก่อนตัดสินใจผ่าตัดกระดูก ควรตัดสาเหตุจากกล้ามเนื้อและไขมันออกไปก่อน เพราะหลายใบหน้ามีมากกว่าหนึ่งสาเหตุ ถ้าเคยทำโครงหน้ามาแล้วและผิวหย่อนลงภายหลัง คลินิกมียกกระชับหลังทำโครงหน้า ผ่าตัดราว 2 ถึง 3 ชั่วโมง ระหว่างผ่าตัดจะให้ยานอนหลับ และต้องพัก 2 ถึง 3 สัปดาห์ก่อนกลับไปทำกิจกรรมปกติ

วางแผนรักษาจากต่างประเทศอย่างไร?

เริ่มจากถ่ายรูปมุมตรง มุมข้างซ้ายขวา และมุมเฉียงซ้ายขวาตอนหน้าผ่อนคลาย แล้วถ่ายมุมเดิมอีกชุดตอนกัดฟัน ส่งให้ผู้ประสานงานผู้ป่วยของเราพร้อมอายุ ประวัติฟิลเลอร์ โบท็อกซ์ หรือร้อยไหมที่เคยทำ และเรื่องที่อยากแก้มากที่สุด ส่วนการบอกว่าความกว้างมาจากสาเหตุใดหรือหลายสาเหตุรวมกัน เป็นหน้าที่ของศัลยแพทย์ของคลินิกพันธมิตรที่ได้ดูรูปและตรวจคุณ เพราะผู้ประสานงานผู้ป่วยไม่ใช่แพทย์ ขอรับการปรึกษาฟรีได้ทุกขั้นตอน

จำนวนวันที่อยู่โซลขึ้นกับแผน ฉีดโบท็อกซ์ลดกรามและตัดไขมันกระพุ้งแก้มทำได้ในทริปสั้น ส่วนวิธีเว้นระยะระหว่างวันฉีดกับวันขึ้นเครื่อง ดูได้ในคู่มือเลือกทรีตเมนต์ผิวให้พอดีกับวันเดินทาง ดูดไขมันหน้าและดึงหน้าแบบมินิมักต้องใช้ราว 7 ถึง 10 วัน ซึ่งเผื่อเวลานัดตรวจแผลก่อนบินกลับประเทศ แก้เหนียงมักใช้ราว 7 วันแล้วแต่วิธี และดึงหน้า SMAS 10 ถึง 14 วัน

คำถามเพิ่มเติม

หัตถการในบทความนี้

• ตัดไขมันกระพุ้งแก้ม เร็ว ๆ นี้
• โบท็อกซ์ เร็ว ๆ นี้
• ดูดไขมันหน้า เร็ว ๆ นี้
• แก้เหนียง เร็ว ๆ นี้
• เติมไขมันหน้า เร็ว ๆ นี้
• ฉีดสลายไขมัน เร็ว ๆ นี้

แหล่งอ้างอิง

1. The Role of Botulinum Toxin for Masseter Muscle Hypertrophy: A Comprehensive Review. PubMed Central, US National Library of Medicine
2. A review on bigonial width reduction by botulinum toxin injections in masseter. PubMed Central, US National Library of Medicine
3. Buccal fat pad excision for cheek refinement: A systematic review. PubMed Central, US National Library of Medicine
4. Buccal Fat Removal. American Society of Plastic Surgeons
5. Incidence of Complications Associated with Mandibuloplasty: A Review of 588 Cases over 5 Years. PubMed Central, US National Library of Medicine