Мұрын контрактурасы: отадан кейін қысқарып, қатайған мұрын қалай қалпына келтіріледі

Мұрын контрактурасы дегеніміз не?

Мұрын контрактурасы деген атауды кореялық клиникалар мен хирургтар ринопластикадан кейін кішірейіп, қысқарып қалған мұрынға қолданады. Ағылшын тіліндегі ғылыми мақалаларда ол «contracted nose deformity» немесе силикон имплант отасынан кейінгі «short nose deformity» деп те аталады. Бұл туа біткен қысқа мұрын емес, бұрынғы отаның асқынуы.

Серіктес клиникамыз Urban Plastic Surgery тін зақымданғаннан не қабынудан кейін пішіні өзгерген мұрынды қайталама ринопластика жасалатын себептердің қатарында атайды. Бұрын ота жасалмаған, әуел бастан қысқа не ұшы жоғары қайқы мұрын бөлек мәселе, оның қарапайымырақ шешімдері бар: олар туралы қысқа мұрынды ұзарту бөлімінде жазылған.

Өзгеріс әдетте бір түнде емес, бірнеше ай бойы біртіндеп пайда болады. Көбіне мына белгілердің кейбірі байқалады:

• Мұрын ұшы жоғары көтеріліп, алдынан қарағанда танау көбірек көрінеді.
• Бүйірінен қарағанда мұрын алғашқы отадан кейінгіден қысқа көрінеді.
• Мұрын ұшы қатты, басқанда әрең қозғалады.
• Мұрын ұшы не мұрын қыры үстіндегі тері керіліп, жылтырап не қызарып тұрады.
• Имплант контуры біліне бастады немесе мұрын қыры бір жаққа ығысты.

Отадан кейін мұрын неге тартылып қысқарады?

Силикон мұрын импланты айналасында дене тыртық тінінен жұқа капсула түзеді. Әдетте ол жұмсақ күйінде қалады. Кейбір адамдарда ол уақыт өте қалыңдап, тартылады (капсулалық контрактура). Мұрын терісі сол капсулаға жабысып тұратындықтан, тартылған капсула мұрын ұшын жоғары және артқа тартып, мұрынды қысқартады. Азиялық ринопластикадағы қабырға шеміршегіне арналған шолуда силикон импланттың асқынулары жұмсақ тіндердің тартылуына әкеліп, онсыз да нәзік мұрын құрылымын зақымдауы мүмкін екені сипатталған.

Екінші себеп инфекция және ұзаққа созылған қабыну. Силикон мұрын қыры импланты айналасында қайта-қайта инфекция болған екі пациенттің клиникалық жағдайының сипаттамасында мұрын ұшы мен колумелланың (танау аралығындағы тері жолағы) созылмалы қабынуы жазылған. Онда қабынудан кейін қалған тыртық қысқа мұрынды ұзартудың әдеттегі тәсілдерін қолдануды қиындататыны айтылады.

Қайталанған оталар екеуін де күшейтеді. Әр ота тыртық тінін көбейтеді, ал алғашқы ринопластика көбіне мұрын ұшына тірек бола алатын мұрын қалқасы шеміршегінің едәуір бөлігін жұмсап қояды. Терінің өзі де жұқарып, созылғыштығын жоғалтуы мүмкін. Сондықтан мұрын контрактурасы әдетте астындағы қаңқаның ғана емес, тері мен мұрынның ішкі шырышты қабатының да мәселесі.

Бұл қаншалықты жиі кездеседі? Силикон имплантпен мұрын қырын көтеру отасынан кейінгі 695 адамды қамтыған кореялық зерттеу нәтижелерді 4 дәрежеге бөлген. Ең ауыр дәреже, яғни қысқа мұрын деформациясы 3,0% жағдайда кездескен. Нәтижесі ең ауыр 2 дәрежеге, яғни имплант анық ортадан ығысқан не мұрын қысқарған жағдайларға жатқан 13,8% адамға қайталама ота ұсынылған. Жиілік клиникалар мен зерттеулерге қарай әртүрлі, сондықтан бұл сандарды шамамен ғана бағдар деп алыңыз.

Мұрын контрактурасын түзету қалай жүргізіледі?

Түзету қайталама ринопластика арқылы, әдетте ашық тәсілмен жасалады, ал жоспарлардың көбі бірнеше қадамды біріктіреді. Оны жоспарлау үшін серіктес клиникамыз 3D КТ-сканерлеу жасайды. Қайталама отада сканерлеу хирургқа ота басталмай тұрып ескі импланттың мөлшері мен орнын бағалауға және мұрын ұшының иілген не зақымданған шеміршегін анықтауға көмектеседі.

• Тартып тұрған себепті алып тастау. Ескі силикон имплант әдетте алынады, хирург қажет деп санаса, тығыз капсула да бірге алынады.
• Тыртықты босату. Тері мен ішкі қабат астындағы тыртық тінінен босатылады, сонда олар ұзынырақ қаңқаның үстіне созыла алады.
• Тіректі қайта қалыптастыру. Берік шеміршек трансплантаттары мұрын қалқасын ұзартып, колумелла мен мұрын ұшына тірек болады, сонда мұрын ұшын төмен түсіріп, мұрынды ұзартуға болады. Жаңа мұрын қыры шеміршектен немесе кейбір жоспарларда жаңа имплантпен жасалады.
• Керілмей жабу. Хирург мұрынды тері қауіпсіз жаба алатын шамада ғана ұзартады, өйткені тым қатты керілген тері нашар жазылады.

Неге қабырға шеміршегі жиі қолданылады?

Мұрын контрактурасына көп әрі берік шеміршек керек, ал бұрынғы отадан кейін мұрын қалқасының шеміршегі көбіне аз қалады. Құлақ шеміршегі жұмсақ әрі иілген: ол мұрын ұшын аздап өзгертуге жарайды, бірақ мұрынды тыртыққа қарсы ұзарған күйде ұстап тұратын мықты тірек бере алмайды. Ал қабырға бір мезгілде үш міндетке жететін берік шеміршек бере алады: мұрын қалқасын ұзарту, колумеллаға тірек болу және жаңа мұрын қырын жасау.

Серіктес клиникамыздың ағылшын тіліндегі сайты қабырға шеміршегін қысқа не ішке тартылған мұрында колумеллаға тірек беретін нұсқа ретінде атайды. Сайтта оның әдетте кеудедегі тілік арқылы 6–10-қабырғалардан алынатыны және бұл тіліктен көзге көрінетін тыртық қалуы мүмкін екені айтылған. Шеміршек алынатын 3 жер және олардан кейін қалпына келу кезеңі қалай ерекшеленетіні өз шеміршегімен ринопластика туралы бөлімде түсіндірілген.

Тін банкінен алынатын донорлық қабырға шеміршегі қолданар алдында сәулемен өңделеді және кеудені тілуді қажет етпейді, бірақ серіктес клиникамыз онда инфекция қаупі сәл жоғарырақ екенін көрсетеді. Біз сұрағанда клиника өз қабырғаңыз алынатын кеудедегі жарада инфекция сирек болатынын айтты. Мұрныңызға өз қабырға шеміршегіңіз сай ма, әлде донорлық қабырға шеміршегі ме, оны хирург шешеді. Екеуі ринопластика материалдары туралы нұсқаулықта қатар салыстырылған.

Түзетуге дейін қанша күту керек?

Хирургтардың көбі мұрынға жасалған соңғы отадан кейін шамамен бір жыл күтеді, сонда қайта ота жасалғанша ісіну басылып, тыртық тіні жұмсарады. Әлі белсенді тыртықты босату қиынырақ, ол қайта тартылуға да бейім. Осы уақытта бірнеше апта сайын бірдей жарықта сурет түсіріп, медициналық құжаттарыңызды жинаңыз.

Кейбір мәселелерді күтуге болмайды. Имплант инфекцияға шалдықса немесе тері арқылы сыртқа шығып бара жатса, қай жерде жүрсеңіз де хирургқа тез қаралыңыз. Инфекцияға шалдыққан имплант алынғанда хирургтар мерзімге әртүрлі қарайды. Кейбіреулері жоғарыда айтылған 2 пациенттің клиникалық жағдайындағыдай, мұрынды сол отада шеміршекпен қайта қалыптастырады. Басқалары алдымен инфекцияның басылуын күтіп, қайта қалыптастыруды кейінге қалдырады және бұл аралықта тері көбірек тартылуы мүмкін екенін ескереді. Сізді қарап шыққаннан кейін хирургыңыз шешеді.

Мұрныңыз әлі өзгеріп жатыр ма, жоқ па, сенімді болмасаңыз, кез келген отадан көп бұрын консультация алуға болады. Қандай ота хаттамаларын, имплант туралы мәліметтерді және фотоларды алып келу керегі қайталама отаны жоспарлау туралы нұсқаулықта берілген.

Мұрын контрактурасын түзетудің қандай қауіптері бар?

Мұрын контрактурасы қайталама ринопластикадағы күрделі мәселелердің бірі. Мақсат ұзынырақ, жұмсағырақ әрі табиғи мұрын, бірақ бірнеше рет ота жасалған мұрын мүлде ота көрмегендей сирек көрінеді, ал кейбір адамдарға бірден көп ота қажет болады. Американың пластикалық хирургтар қоғамы (American Society of Plastic Surgeons) сәтті қайталама отадан кейін де тыртық тіні қайта пайда болуы мүмкін екенін атап өтеді.

Қабырға трансплантаттары бойынша ең нақты сандарды пациенттің өз қабырға шеміршегімен жасалған ринопластикаға арналған 10 зерттеудің (491 пациент) біріктірілген талдауы береді. Трансплантаттар 3,08% жағдайда иілген, 0,22% жағдайда сіңіп кеткен, 0,56% жағдайда инфекцияға шалдыққан, ал адамдардың 5,45%-ында кеудеде дөңес, қалың (гипертрофиялық) тыртық пайда болған. Нәтижелер зерттеуден зерттеуге қатты өзгерген, ал бұл сандар тек мұрын контрактурасына емес, жалпы қабырға шеміршегімен ринопластикаға қатысты.

• Тыртық тінінің қайта тартылып, мұрынды қысқартуы және қол жеткізілген ұзындықтың бір бөлігін жоюы
• Бұрынғы оталар мұрын терісінің қанмен қамтамасыз етілуін азайтқандықтан, жараның баяу жазылуы немесе мұрын ұшы үстіндегі терінің бүлінуі
• Инфекция, бұрынғы имплант инфекцияға шалдыққан болса, оның ықтималдығы жоғарырақ
• Қабырға трансплантатының отадан кейінгі айларда иіліп (майысып), жаңа мұрын қырын қисайтуы, бұл қайта түзетуді қажет етуі мүмкін
• Кеудеде: ауыру, тыртық және сирек жағдайда өкпенің айналасына ауа шығуы
• Басылуына бір жыл не одан да ұзақ уақыт кетуі мүмкін ісіну мен қаттылық
• Тыныс алудың қиындауы не асимметрия, кейде қосымша отаны қажет етеді

Сеулде қанша күн болу керек?

Қайталама ринопластика үшін серіктес клиникамыз мынаны көрсетеді: ота шамамен 2 сағатқа созылады, седация не жалпы наркоз беріледі, ауруханада түнеудің қажеті жоқ (қабырға шеміршегі алынса да), тігісті алу 7-күні жасалады, бақылау қарауы 2–3 рет болады, ал күнделікті өмірге шамамен 1 аптадан кейін ораласыз. Мұрын контрактурасы көбіне қабырға шеміршегін және көбірек қайта қалыптастыруды қажет етеді, сондықтан өз жоспарыңыз ұзағырақ бола ма, соны сұраңыз.

Көпшілігі Сеулде 7–10 күн болуды жоспарлайды. Қабырға трансплантаты болса, сапарды толық 10 күнге жоспарлап, тігістің қай күні алынатынын клиникадан нақтылаңыз, өйткені мерзім ауысуы мүмкін. Ұшақта кеудеңіз әлі де ауырып тұруы мүмкін, сондықтан үйге кейінірек ұшу ыңғайлырақ.

Кез келген отадан кейінгідей, ентігу немесе кеуде қуысында ауырсыну пайда болса, алдымен тұрған жеріңізде жедел медициналық көмекке жүгініңіз, содан кейін клиникаға хабарлаңыз. Қабырға шеміршегі алынса, кеудедегі жараның күн сайын басылып келе жатқан ауыруы күтілетін жағдай, бірақ кеуде ауыруы немесе кеудедегі жараның ісінуі кенет пайда болса не күшейе түссе, алдымен тұрған жеріңізде жедел медициналық көмекке жүгініңіз, содан кейін клиникаға хабарлаңыз. Мұрыннан тоқтамай қан кетсе де, мұны жедел жағдай деп біліңіз: алдымен тұрған жеріңізде жедел медициналық көмекке жүгініңіз, содан кейін клиникаға хабарлаңыз. Бір жағы тез ісіп, ауыруы күшейе түссе, әсіресе отадан кейін көп уақыт өтпесе, клиникаға дереу хабарласыңыз; клиникамен байланыса алмасаңыз, жедел медициналық көмекке жүгініңіз. Емшара жасалған жерде көпіршік шықса, қызару жайылса, сол жер ысып кетсе немесе дене қызуы көтерілсе, клиникаға бірден хабарласыңыз. Қандай жедел жағдай болса да, дәрігер қауіпсіз деп айтпайынша ұшаққа отырмаңыз.

Брондамас бұрын не сұрау керек?

Әзірге бағаларды жарияламаймыз, өйткені мұрын контрактурасын түзетудің құны қалпына келтіру жоспарына байланысты. Имплантты алып тастау, қанша шеміршек керек екені және ол қайдан алынатыны, сүйектің кесілетін-кесілмейтіні, бұған дейін неше ота жасалғаны баға ұсынысын өзгертеді. Жазбаша баға ұсынысына енуге тиіс тармақтар ота баға ұсынысының тексеру тізімі атты нұсқаулықта келтірілген.

Билет алмай тұрып өз мұрныңыз туралы сұрағыңыз келсе, тегін консультацияны бастаңыз. Алдымен пациент үйлестірушісі жауап береді, содан кейін клиникалық жағдай тұрғысынан сізге сай келетін серіктес клиниканың хирургы фотоларыңызды қарап, толық консультация береді. Үйлестіруші дәрігер емес, сондықтан трансплантат пен мерзім туралы шешімді хирург қабылдайды. Біздегі консультация сіз үшін тегін, ал емдеу үшін клиниканың өз бағасын ғана төлейсіз.

Хирургқа қоюға тұрарлық сұрақтар:

• Мұрнымды не қысқартып тұр: имплант капсуласы ма, инфекциядан қалған тыртық па, әлде шеміршектің жетіспеуі ме?
• Имплантым алына ма, капсула да бірге алына ма?
• Қай шеміршек қолданылады, өз қабырғам ба, әлде донорлық қабырға шеміршегі ме, және неге?
• Терім мұрынды қаншалықты ұзартуға қауіпсіз мүмкіндік береді?
• Тағы күткенім жөн бе, әлде мұрным қазір дайын ба?
• Мұрын контрактурасын түзету отасын қаншалықты жиі жасайсыз және отаны кім жасайды?

Басқа сұрақтар

Осы мақаладағы оталар

• Қайталама ринопластика
• Өз шеміршегімен ринопластика

Әрі қарай оқу

• Силикон, Gore-Tex әлде қабырға шеміршегі? Ринопластика материалдарын салыстыру
• Сеулде қайталама отаны жоспарлау: қашан жасату және не алып келу керек
• Кореядағы пластикалық ота баға ұсынысы: төлемес бұрын нені тексеру керек

Дереккөздер

1. Contracted Nose after Silicone Implantation: A New Classification System and Treatment Algorithm. PubMed Central, US National Library of Medicine
2. Asian Rhinoplasty with Rib Cartilage. PubMed Central, US National Library of Medicine
3. Correction of severe columella and tip retraction in silicone implanted Asian short noses. PubMed Central, US National Library of Medicine
4. Complications associated with autologous rib cartilage use in rhinoplasty: a meta-analysis. PubMed, US National Library of Medicine
5. Understanding revision rhinoplasty and why patients seek out this procedure. American Society of Plastic Surgeons