ทรงตาสองชั้น In line, In-Out line และ Out line กับวิธีเลือกให้เข้ากับตา

ทรงตาสองชั้นหลัก ๆ มี 3 แบบอะไรบ้าง?

ศัลยแพทย์อธิบายชั้นตาด้วยสองเรื่อง คือปลายด้านในของชั้นตาอยู่ตรงไหน และความกว้างของชั้นตาเปลี่ยนไปอย่างไรตลอดแนวเปลือกตา คลินิกเกาหลีเรียกทรงเหล่านี้ว่า In line, In-Out line และ Out line ขณะที่ศัลยแพทย์ในประเทศที่ใช้ภาษาอังกฤษส่วนใหญ่เรียกว่า tapered crease, in-out crease และ parallel crease ชื่อทั้งสองชุดหมายถึงเส้นแบบเดียวกัน

ชั้นตาทรง In line หรือ tapered crease จะไปบรรจบกับหนังหัวตาตรงหัวตา ชั้นตาแคบช่วงใกล้จมูกแล้วกว้างขึ้นทีละน้อยไปทางหางตา เวลาลืมตาจึงอาจเห็นเป็นเส้นต่ำที่ซ่อนอยู่บางส่วน ส่วนชั้นตาทรง Out line หรือชั้นตาขนาน เริ่มเหนือหนังหัวตา และห่างจากแนวขนตาเท่า ๆ กันไปจนสุดเส้น ชั้นตาทรง In-Out line เป็นทรงกึ่งกลางของทั้งคู่ ปลายด้านในซ่อนอยู่ในหนังหัวตา แล้วจึงยกขึ้นพ้นหนังหัวตา ทำให้มองเห็นเส้นได้เป็นส่วนใหญ่ ขณะที่หัวตายังดูนุ่มนวล

ทั้งชั้นตาทรง In line และชั้นตาขนานพบได้ทั่วไป ในข้อมูลที่ศัลยแพทย์ท่านหนึ่งตีพิมพ์จากการผ่าตัดเปลือกตา 362 ครั้ง พบว่า 65% เป็นชั้นตาขนาน และ 35% เป็นชั้นตาที่ไปบรรจบกับหัวตา ไม่มีทรงไหนถูกต้องกว่ากัน ทรงที่เหมาะขึ้นอยู่กับว่าเส้นนั้นวางบนเปลือกตาของแต่ละคนแล้วออกมาเป็นอย่างไร

In line หรือชั้นตาขนาน ทรงไหนเหมาะกับตาคุณ?

ก่อนแนะนำทรง ศัลยแพทย์จะดูหลายอย่างประกอบกัน ไม่มีข้อไหนเป็นกฎตายตัว และคนสองคนที่ขอเส้นแบบเดียวกันก็อาจได้แผนต่างกัน

Urban Plastic Surgery เป็นคลินิกพันธมิตรของเรา หน้าเว็บเรื่องตาสองชั้นของคลินิกจับคู่แต่ละเส้นกับลักษณะตาไว้ดังนี้ In line สำหรับคนที่อยากเปลี่ยนน้อย In-Out line สำหรับคนที่อยากได้เส้นธรรมชาติแต่ยังมองเห็นชัด และ Out line สำหรับตาที่ไม่มีหนังหัวตาและตาสองข้างห่างกันพอประมาณ

รูปตาก็มีผลเช่นกัน เปลือกตาเห็นมากน้อยแค่ไหนตอนลืมตา ตาสองข้างห่างกันเท่าไร และเปลือกตาข้างหนึ่งต่ำกว่าอีกข้างหรือไม่ ล้วนทำให้เส้นเดียวกันออกมาต่างกันบนหน้าแต่ละคน ศัลยแพทย์จึงลองเส้นบนเปลือกตาจริงในวันปรึกษา แทนการเลือกจากแผนภาพ

หนังหัวตาเปลี่ยนการเลือกทรงอย่างไร?

หนังหัวตา (epicanthal fold) คือผิวหนังพับเล็ก ๆ ที่คลุมหัวตาของชาวเอเชียตะวันออกหลายคน และเป็นตัวกำหนดว่าชั้นตาจะเริ่มได้ตรงไหน ศัลยแพทย์เรียกชั้นตาที่เริ่มในหนังหัวตาว่า infold เรียกชั้นตาที่เริ่มตรงหนังหัวตาพอดีว่า onfold และเรียกชั้นตาที่อยู่เหนือหนังหัวตาว่า outfold

ถ้ามีหนังหัวตา ศัลยแพทย์ส่วนใหญ่จะให้ชั้นตาเริ่มในหนังหัวตา จึงได้เส้นแบบ In line หรือ In-Out line ถ้าหนังหัวตาหนา ชั้นตาขนานที่วางไว้เหนือหนังหัวตามักทำให้เส้นช่วงด้านในถูกซ่อนหรือดูขาดตอน ศัลยแพทย์จึงมักแก้หนังหัวตาไปพร้อมกันด้วยการเปิดหัวตา หรือ epicanthoplasty ในชื่อทางการแพทย์ บทความทบทวนเรื่องศัลยกรรมเปลือกตาในคนเอเชียก็กล่าวถึงการทำคู่กันแบบนี้เมื่อเป้าหมายคือชั้นตาขนาน

การเปิดหัวตาต้องตัดสินใจแยกต่างหาก และมีข้อดีข้อเสียในตัว เพราะเปลี่ยนรูปหัวตาโดยตรงและอาจเหลือแผลเป็นตรงนั้น ถ้าผลออกมาไม่ถูกใจ การทำให้หัวตากลับคืนต้องผ่าตัดอีกครั้ง หากชอบหัวตาแบบที่เป็นอยู่ ชั้นตาทรง In line หรือ In-Out line ช่วยให้คงหัวตาเดิมไว้ได้ แต่ถ้าตั้งใจจะเปิดหัวตาจริง คลินิกพันธมิตรจะให้ยานอนหลับทางหลอดเลือดระหว่างเปิดหัวตา ซึ่งเสร็จใน 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมง ส่วนไหมที่หัวตานัดตัดเมื่อผ่านไป 5 ถึง 7 วัน

ชั้นตาควรสูงแค่ไหน?

ความสูงกับทรงเป็นคนละเรื่องกัน แต่ส่งผลถึงกัน ชั้นตาขนานต้องสูงพอจะพ้นหนังหัวตา จึงมักสูงที่สุดในทั้ง 3 ทรง ส่วนชั้นตาทรง In line ทำให้ต่ำมากได้และยังเห็นเส้นที่หางตา

ชั้นตาขนานที่สูงมากคือทรงที่มีโอกาสดูหนักมากที่สุด ยิ่งชั้นตาสูง เปลือกตาใต้เส้นก็ยิ่งโผล่มาก และผิวที่อยู่เหนือเส้นก็ยิ่งเยอะ บนเปลือกตาอูม ผิวส่วนนี้จะม้วนทับชั้นตาจนดูหนาและบวมพอง ซึ่งบางคนเรียกว่าตาไส้กรอก ชั้นตาที่สูงตามแบบชาวตะวันตกจึงมักดูขัดกับตาของชาวเอเชียตะวันออกด้วยเหตุผลเดียวกัน

แรงลืมตาสำคัญพอ ๆ กับเส้น ถ้าเปลือกตาตกลงมาคลุมตาดำ การทำชั้นตาอย่างเดียวอาจทำให้ตาดูหนักกว่าเดิม กรณีนี้ศัลยแพทย์มักผ่าตัดแก้ตาตกร่วมด้วย โดยกระชับกล้ามเนื้อที่ยกเปลือกตาให้ลืมตาได้กว้างขึ้น ชั้นตาจึงอยู่ที่ความสูงปานกลางได้

ทรงชั้นตาเป็นตัวกำหนดวิธีผ่าตัดหรือไม่?

มีผลอยู่บ้าง ศัลยแพทย์จะเลือกวิธีจากลักษณะเปลือกตาประกอบกับทรงที่ต้องการ หน้าทำตาสองชั้นอธิบายแต่ละวิธีไว้ละเอียด และแต่ละวิธีก็เข้ากับบางทรงได้ดีกว่าทรงอื่น

• แบบเย็บ (ไม่กรีด): ฝังไหมผ่านรูเล็ก ๆ ไม่กี่รูแทนการกรีดยาวตามเปลือกตา เพื่อพับผิวให้เป็นชั้นตา เหมาะกับเปลือกตาบางที่มีไขมันไม่มาก และชั้นตาต่ำถึงปานกลาง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นทรง In line หรือ In-Out line ขั้นตอนเย็บที่คลินิกพันธมิตรจบได้ใน 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมง คนส่วนใหญ่กลับมาทำกิจวัตรได้ตามปกติภายใน 5 ถึง 7 วัน เมื่อเวลาผ่านไปหลายปี ชั้นตาที่เย็บไว้อาจหย่อนลงได้ และเกิดบ่อยกว่าบนเปลือกตาหนา
• แบบกรีด: เปิดแผลตามแนวชั้นตาที่วางไว้ ศัลยแพทย์จึงนำผิวหนังกับไขมันที่เกินออกได้ และเย็บตรึงชั้นตาไว้ภายใน เหมาะกับเปลือกตาอูม หนังตาเกิน หรือชั้นตาที่เคยหลุดมาก่อน และใช้กับชั้นตาขนานจำนวนมาก ตัดไหมในวันที่ 5 ถึง 7
• เทคนิคเย็บแบบยึดติดธรรมชาติ (Natural Adhesion): เทคนิคฝังไหมที่คลินิกพันธมิตรมีให้ สำหรับตาที่ลืมได้ไม่เต็มแรง โดยกระชับกล้ามเนื้อที่ใช้ลืมตาและสร้างชั้นตาไปในขั้นตอนเดียว เหมาะกับเปลือกตาบางที่ตาตกระดับน้อยถึงปานกลาง ถ้าตาตกมากกว่านั้นหรือไขมันเยอะ มักต้องใช้วิธีแบบกรีด
• หนังตาหย่อนตามวัย: เมื่อปัญหาหลักคือผิวที่ห้อยลงมาคลุมขนตา การตัดหนังตาบนจะนำผิวส่วนนั้นออกผ่านแผลในแนวชั้นตา ทำให้เห็นเส้นชั้นตาอีกครั้ง

ถ้าทำแล้วชั้นตาสูงเกินไป ควรทำอย่างไร?

อย่างแรกคือรอเวลา ในช่วงไม่กี่สัปดาห์แรก ชั้นตาจะดูสูงและหนากว่าตอนเข้าที่ เพราะอาการบวมดันเปลือกตาให้พองและยกขึ้น เส้นจะค่อย ๆ นุ่มลงในช่วง 1 ถึง 3 เดือน และมักประเมินผลกันที่ราว 3 เดือน

ถ้าผ่านช่วงนั้นไปแล้วชั้นตายังสูงเกินไป หลายกรณีลดให้ต่ำลงได้ ในการแก้ตาสองชั้น ศัลยแพทย์จะเปิดเส้นเดิมที่สูง เลาะแผลเป็นด้านในที่ยึดเส้นนั้นไว้ แล้วสร้างชั้นตาใหม่ให้ต่ำลง บางครั้งจะสอดไขมันหรือเนื้อเยื่ออ่อนคั่นระหว่างชั้นเนื้อเยื่อ เพื่อไม่ให้เส้นเดิมกลับมา จะลดลงได้มากแค่ไหนขึ้นอยู่กับผิวที่เหลืออยู่และปริมาณแผลเป็น ศัลยแพทย์ส่วนใหญ่จะรอหลายเดือนหลังผ่าตัดครั้งแรกก่อนผ่าตัดอีกครั้ง

เหตุผลอื่นที่มักต้องแก้คือชั้นตาต่ำเกินไป สองข้างไม่เท่ากัน ซ้อนหลายชั้น หรือจางหายไป รวมถึงเส้นหนาและแผลเป็นที่เห็นชัด สำหรับการแก้ชั้นตา คลินิกพันธมิตรผ่าตัดราว 1 ชั่วโมงพร้อมการให้ยานอนหลับทางหลอดเลือดหรือฉีดยาชาเฉพาะที่ ตัดไหมในวันที่ 7 จึงควรกันเวลาไว้ในโซล 7 ถึง 10 วัน ส่วนเอกสารประวัติการผ่าตัดและรูปที่ควรพกไป ดูได้จากคู่มือเตรียมตัวก่อนแก้ศัลยกรรม

จะบอกศัลยแพทย์อย่างไรให้ได้ชั้นตาตามที่อยากได้?

คำอย่าง “ธรรมชาติ” หรือ “ชัด” มีความหมายไม่เหมือนกันในแต่ละคน การให้ศัลยแพทย์เห็นภาพจึงได้ผลกว่าการอธิบายด้วยคำพูด ขั้นตอนต่อไปนี้ช่วยให้การปรึกษาแม่นยำขึ้น

1. ถ่ายรูปตาตัวเองให้ชัดในแสงธรรมชาติโดยไม่แต่งหน้า ทั้งมองตรงขณะลืมตา ขณะหลับตา และขณะเหลือบมองลง
2. รวบรวมรูปชั้นตาที่ชอบไว้ 2 หรือ 3 รูป โดยเลือกจากตาที่รูปทรงใกล้เคียงกับตาตัวเองถ้าหาได้ พร้อมรูปชั้นตาที่ไม่อยากได้ 1 รูป จากนั้นระบุว่าชอบส่วนไหน เช่น ปลายด้านใน ความสูง หรือความหนาของชั้นตา
3. ดูเคสรูปก่อน-หลังจริงของคลินิกที่ตาคล้ายตัวเอง และถามว่าแต่ละเคสเป็นชั้นตาทรงไหน
4. ขอให้ศัลยแพทย์ลองเส้นให้ดู โดยใช้แท่งเล็กปลายมน ซึ่งบางคลินิกเรียกว่า bougie กดเบา ๆ บนเปลือกตาหน้ากระจก จะได้เห็นชั้นตาชั่วคราวในความสูงและทรงต่าง ๆ ก่อนวาดเส้นจริง
5. ถามว่าต้องแก้ตาตกหรือเปิดหัวตาร่วมด้วยหรือไม่ ศัลยแพทย์แนะนำวิธีไหนสำหรับเปลือกตาของคุณ และเพราะอะไร
6. ดูตาทั้งสองข้างไปพร้อมกัน คนส่วนใหญ่มีเปลือกตาสองข้างต่างกันอยู่บ้าง และในแผนควรบอกไว้ด้วยว่าจะรับมือกับความต่างนี้แบบไหน

วางแผนทรงชั้นตาก่อนบินไปโซลได้ไหม?

เริ่มจากรูปได้เลย ส่งรูปตาเข้ามาทางการปรึกษาฟรีกับเรา ผู้ประสานงานผู้ป่วยจะตอบก่อน แล้วส่งรูปต่อให้ศัลยแพทย์ของคลินิกพันธมิตรที่ตรงกับแผนของคุณ ซึ่งจะดูรูปแล้วอธิบายเรื่องชั้นตาให้ฟังอย่างละเอียด ความสูง ทรง และวิธีทำชั้นตาเป็นเรื่องทางการแพทย์ ผู้ประสานงานผู้ป่วยไม่ใช่แพทย์ และการตัดสินใจทางการแพทย์เป็นของศัลยแพทย์เสมอ การปรึกษากับเราและการประสานคลินิกไม่มีค่าใช้จ่าย คุณจ่ายเฉพาะค่ารักษาตามราคาของคลินิกเท่านั้น

แต่ทรงสุดท้ายยังต้องตกลงกันต่อหน้า หลังศัลยแพทย์ตรวจเปลือกตาและลองเส้นให้ดูแล้ว สำหรับการทำตาสองชั้นครั้งแรก ควรเผื่อเวลาในโซลไว้ 5 ถึง 7 วัน และนานกว่านั้นหากผ่าตัดแก้ตาตกหรือเปิดหัวตาเพิ่ม หากกำลังชั่งใจระหว่างหลายคลินิก คู่มือการเลือกคลินิกบอกไว้ว่าควรเทียบเรื่องใดบ้าง และหน้าศัลยกรรมตารวบรวมทุกทางเลือกไว้

คำถามเพิ่มเติม

หัตถการในบทความนี้

• ทำตาสองชั้น เร็ว ๆ นี้
• แก้กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง เร็ว ๆ นี้
• เปิดหัวตา เร็ว ๆ นี้
• แก้ตาสองชั้น เร็ว ๆ นี้
• ตัดหนังตาบน เร็ว ๆ นี้

แหล่งอ้างอิง

1. The Asian Eyelid: Relevant Anatomy. PubMed Central, US National Library of Medicine
2. Techniques, Principles and Benchmarks in Asian Blepharoplasty. PubMed Central, US National Library of Medicine
3. Reconsideration of the Epicanthus: Evolution of the Eyelid and the Devolutional Concept of Asian Blepharoplasty. PubMed Central, US National Library of Medicine
4. Epicanthoplasty. EyeWiki, American Academy of Ophthalmology
5. Revision Upper Blepharoplasty. PubMed Central, US National Library of Medicine