คำถามที่พบบ่อยศัลยกรรมตา
หลังศัลยกรรมตา ตาข้างหนึ่งบวมกว่าอีกข้าง เป็นเรื่องปกติไหม?
เป็นเรื่องปกติ หลังศัลยกรรมตา ตาบวมไม่เท่ากันโดยข้างหนึ่งบวมกว่าพบได้บ่อย และมักค่อย ๆ ยุบลง หากสายตาเปลี่ยนไปอย่างกะทันหันหรือปวดตามาก ให้ไปรับการรักษาฉุกเฉินก่อน แล้วจึงแจ้งคลินิก หากด้านใดด้านหนึ่งบวมขึ้นอย่างรวดเร็วและปวดมากขึ้น โดยเฉพาะในช่วงแรกหลังผ่าตัด ให้ติดต่อคลินิกทันที หากติดต่อคลินิกไม่ได้ ให้ไปรับการรักษาฉุกเฉิน ความสมมาตรของตาสองข้างมักประเมินกันที่ราว 3 เดือน
ทำไมตาบวมข้างเดียว หรือข้างหนึ่งบวมกว่าอีกข้าง?
เปลือกตาแต่ละข้างหายเหมือนแผลเล็ก ๆ แยกกัน และสองข้างแทบไม่เคยช้ำหรือกักเก็บน้ำได้เท่ากันพอดี ศัลยแพทย์อาจตัดผิวหรือไขมันออกไม่เท่ากันในแต่ละข้างด้วย เพื่อปรับตาที่ไม่เท่ากันมาตั้งแต่ก่อนผ่าตัดให้ใกล้เคียงกันมากขึ้น ความต่างที่มีอยู่เดิมจึงอาจดูมากขึ้นในช่วงที่เปลือกตายังบวม
อาการช้ำและบวมเป็นเรื่องที่คาดไว้ได้ และอาจอยู่ได้สองสามสัปดาห์ หลังแก้กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง ความสูงของเปลือกตาก็อาจดูไม่เท่ากันในช่วงนั้น หลังเกลี่ยไขมันใต้ตา ข้างหนึ่งอาจรู้สึกแข็งกว่าหรือเป็นก้อนเล็กน้อย และตาขาวอาจดูบวม การพักฟื้นแต่ละช่วงดูได้จากตารางในหน้าทำตาสองชั้น แก้กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง ตัดหนังตาบน และเกลี่ยไขมันใต้ตา
ตาบวมไม่เท่ากันแบบไหนที่ควรติดต่อคลินิก?
ให้ดูว่าอาการบวมเปลี่ยนไปอย่างไร ไม่ใช่ดูแค่ว่าบวมมากหรือน้อย สัญญาณต่อไปนี้ต้องรีบจัดการ
- หากสายตาเปลี่ยนไปอย่างกะทันหันหรือปวดตามาก ให้ไปรับการรักษาฉุกเฉินก่อน แล้วจึงแจ้งคลินิก ตาที่โปนยื่นออกมาหรือการเห็นภาพซ้อนก็ให้ทำแบบเดียวกัน เลือดออกหลังลูกตาพบได้น้อย มักเริ่มภายใน 24 ชั่วโมงแรก และอาจทำให้การมองเห็นเสียหายได้ หากมีอาการใดในกลุ่มนี้ร่วมกับการบวมข้างเดียว ก็ยังต้องไปรับการรักษาฉุกเฉินก่อน
- หากด้านใดด้านหนึ่งบวมขึ้นอย่างรวดเร็วและปวดมากขึ้น โดยเฉพาะในช่วงแรกหลังผ่าตัด ให้ติดต่อคลินิกทันที หากติดต่อคลินิกไม่ได้ ให้ไปรับการรักษาฉุกเฉิน อาการนี้อาจเป็นเลือดที่คั่งอยู่ใต้ผิวหนัง (ก้อนเลือดคั่งที่เปลือกตา)
- ถ้าบริเวณที่ทำเกิดตุ่มพอง หรือมีผิวแดงลามออกไป ร้อน หรือมีไข้ ให้ติดต่อคลินิกทันที
- หากข้างหนึ่งยังบวมกว่าอย่างชัดเจนขณะที่อีกข้างยุบลงแล้ว หรือมีก้อนแข็งที่ไม่เล็กลง ให้บอกคลินิกตอนนัดติดตามผลหรือส่งข้อความไปแจ้ง
เมื่อไรจึงบอกได้ว่าตาสองข้างเท่ากันหรือไม่?
ยังบอกไม่ได้ในสองสามสัปดาห์แรก อาการบวมเปลี่ยนความสูงของชั้นตาหรือเปลือกตา ความต่างที่เห็นช่วงแรกจึงมักมาจากอาการบวมมากกว่ารูปทรงสุดท้าย ศัลยแพทย์มักประเมินรูปทรงและความไม่สมมาตรของเปลือกตาที่ราว 3 เดือน เมื่ออาการบวมที่เหลือยุบหมดแล้ว
ตาสองข้างไม่เท่ากันแบบถาวรเป็นความเสี่ยงที่ทราบกันของศัลยกรรมตา และบางครั้งต้องผ่าตัดแก้ไข ศัลยแพทย์จะตัดสินเรื่องนี้หลังเปลือกตาเข้าที่แล้ว ไม่ใช่ตอนที่ข้างหนึ่งยังบวมอยู่ การถ่ายรูปทุกสัปดาห์ในแสงเดียวกันช่วยให้เห็นว่าความต่างกำลังลดลงหรือไม่
หัตถการในบทความนี้
แหล่งอ้างอิง
- Eyelid surgery. NHS
- Retrobulbar Hemorrhage. EyeWiki, American Academy of Ophthalmology