ซิลิโคน Gore-Tex หรือกระดูกอ่อนซี่โครง วัสดุเสริมจมูกแต่ละแบบต่างกันอย่างไร

สันจมูกและปลายจมูกใช้วัสดุอะไรได้บ้าง?

เสริมจมูกแบบเกาหลีส่วนใหญ่ทำสองอย่างไปพร้อมกัน อย่างแรกคือยกสันจมูก ซึ่งเป็นแนวตั้งแต่หว่างตาลงมาจนถึงปลายจมูก อย่างที่สองคือค้ำและจัดทรงปลายจมูก สันจมูกต้องใช้วัสดุชิ้นเรียบที่มีความหนาสม่ำเสมอ ส่วนปลายจมูกต้องใช้ชิ้นกราฟต์เล็ก ๆ ที่แข็งพอจะคงรูปอยู่ใต้ผิว

วัสดุทั้งหมดแบ่งได้สองกลุ่ม กลุ่มแรกคือวัสดุสังเคราะห์ที่ผลิตจากโรงงาน ได้แก่ ซิลิโคนสำเร็จรูป ซิลิโคนที่ขึ้นรูปจากซีทีสแกนใบหน้า และ Gore-Tex กลุ่มที่สองคือเนื้อเยื่อที่นำมาจากร่างกายตัวเองหรือจากผู้บริจาค ได้แก่ กระดูกอ่อนจากผนังกั้นจมูก ใบหู หรือซี่โครง กระดูกอ่อนซี่โครงจากธนาคารเนื้อเยื่อ และเนื้อเยื่อนุ่มที่เรียกว่าชั้นหนังแท้ (เดอร์มิส) กับพังผืด หลายแผนใช้ทั้งสองกลุ่มร่วมกัน เช่น ซิลิโคนที่สันจมูกคู่กับกระดูกอ่อนผนังกั้นจมูกที่ปลาย ตามที่อธิบายไว้ในหน้าเสริมจมูกของเรา

Urban Plastic Surgery เป็นคลินิกพันธมิตรของเรา และระบุวัสดุที่คลินิกใช้ไว้ว่ามีกระดูกอ่อนหลังหู กระดูกอ่อนผนังกั้นจมูก กระดูกอ่อนซี่โครง ชั้นหนังแท้และพังผืดของตัวเอง ซิลิโคน และซิลิโคน 3D แบบสั่งทำ โดยไม่มี Gore-Tex อยู่ในรายการนั้น ที่ยังอธิบาย Gore-Tex ไว้ในหน้านี้ก็เพราะมีคนค้นหาอยู่มาก และบางคนเดินทางมาโซลพร้อม Gore-Tex ที่ใส่ไว้ในจมูกตั้งแต่รอบก่อน

วัสดุแต่ละแบบต่างกันตรงไหน?

อัตราภาวะแทรกซ้อนต่างกันมากในแต่ละงานวิจัยและในศัลยแพทย์แต่ละคน ลักษณะผิว ทรงที่อยากได้ และประวัติการผ่าตัดเดิมมีผลไม่น้อยไปกว่าตัววัสดุ ตารางนี้จึงเหมาะสำหรับใช้เตรียมคำถามไว้ถามตอนปรึกษาแพทย์

ซิลิโคน ซิลิโคน 3D แบบสั่งทำ และ Gore-Tex ต่างกันอย่างไร?

ซิลิโคนจมูกเป็นชิ้นตันผิวเรียบที่ศัลยแพทย์เหลาให้พอดีกับสันจมูก เมื่อใส่แล้ว ชิ้นซิลิโคนจะค่อย ๆ ถูกห่อไว้ด้วยพังผืดบาง ๆ ซึ่งช่วยยึดให้อยู่กับที่ ซิลิโคนไม่เชื่อมติดกับเนื้อเยื่อ ถ้าเคลื่อน เห็นเป็นเงา หรือติดเชื้อ ก็มักถอดออกได้ง่ายกว่าวัสดุที่เนื้อเยื่องอกเข้าไปยึดแล้ว แต่พังผืดหุ้มนี้เองก็เป็นจุดด้อยหลัก เพราะอาจหนาขึ้นและหดรัดตัวเมื่อเวลาผ่านไป จนดึงปลายจมูกให้เชิดขึ้น กลายเป็นจมูกที่สั้นและแข็ง หรือที่เรียกว่าจมูกหดรั้ง

ซิลิโคนจมูก 3D แบบสั่งทำเฉพาะก็ยังเป็นซิลิโคน เพียงขึ้นรูปจากภาพสแกน 3D CT ให้รับกับสันจมูกของแต่ละคน สำหรับจมูกที่ผิดรูปหลังบาดเจ็บ หรือกระดูกเบี้ยวไม่เท่ากันอย่างชัดเจน ซึ่งซิลิโคนสำเร็จรูปอาจวางได้ไม่พอดี คลินิกพันธมิตรของเราเสนอซิลิโคนแบบนี้เป็นทางเลือก โดยระบุเวลาผ่าตัดไว้ประมาณ 1 ถึง 2 ชั่วโมงภายใต้การให้ยานอนหลับ ตัดไหมราววันที่ 7 ถึง 10 และนัดกลับไปตรวจอีก 2 ถึง 3 ครั้ง เมื่อเป็นซิลิโคน ความเสี่ยงเรื่องพังผืดหุ้ม การหดรัด และการติดเชื้อจึงเหมือนกับซิลิโคนแบบมาตรฐาน

Gore-Tex สำหรับจมูกทำจาก expanded polytetrafluoroethylene (ePTFE) นิ่มกว่าซิลิโคนและมีรูพรุน เนื้อเยื่อจะงอกเข้าไปในรูพรุนเหล่านั้น ช่วยให้วัสดุอยู่กับที่ และอาจทำให้สัมผัสแล้วแข็งน้อยกว่าซิลิโคน แต่การที่เนื้อเยื่องอกเข้าไปก็ทำให้การถอดยุ่งยากขึ้นหากวันหนึ่งต้องเอาออก Gore-Tex ติดเชื้อได้เหมือนวัสดุสังเคราะห์ทุกชนิด และเมื่อติดเชื้อแล้วมักต้องถอดออก ถ้ามี Gore-Tex จากการผ่าตัดครั้งก่อน ควรแจ้งตั้งแต่แรก เพราะมีผลต่อการวางแผนแก้จมูก

วัสดุสังเคราะห์ทุกชนิดมีความเสี่ยงพื้นฐานเหมือนกัน คือการติดเชื้อ การเคลื่อน การเห็นเป็นเงาใต้ผิวบาง และที่พบน้อยกว่าคือการทะลุผิวออกมา (extrusion) งานทบทวนที่ศึกษาปัญหาจากวัสดุสังเคราะห์ในการผ่าตัดแก้จมูก 581 ราย พบว่าวัสดุส่วนใหญ่เป็นซิลิโคนหรือ Gore-Tex และการติดเชื้อกับการทะลุผิวเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักที่ทำให้ต้องผ่าตัดอีกครั้ง

เมื่อไรกระดูกอ่อนของตัวเองจึงเป็นตัวเลือกที่เหมาะกว่า?

กระดูกอ่อนที่มาจากร่างกายตัวเองยังเป็นเนื้อเยื่อมีชีวิต จึงไม่เกิดพังผืดหุ้มแบบที่เกิดกับวัสดุสังเคราะห์ สิ่งที่ต้องแลกคือต้องมีจุดที่นำเนื้อเยื่อออก และถ้าใช้กระดูกอ่อนหลังหูหรือซี่โครงก็จะมีแผลที่สองเพิ่มขึ้นมา ศัลยแพทย์จะเลือกนำมาจากตรงไหนขึ้นอยู่กับว่าแผนต้องใช้กระดูกอ่อนมากเท่าไร ต้องแข็งแรงแค่ไหน และการผ่าตัดครั้งก่อนใช้ไปแล้วเท่าไร ส่วนเรื่องการพักฟื้นกับคำถามว่าควรอยู่โซลกี่วัน ดูต่อได้ที่หน้าเสริมจมูกด้วยกระดูกอ่อนตัวเอง

กระดูกอ่อนผนังกั้นจมูกนำออกจากด้านในจมูกผ่านแผลเดียวกัน จึงไม่ต้องมีแผลเพิ่ม และมักเป็นตัวเลือกแรกสำหรับค้ำปลายจมูกเมื่อผ่าตัดครั้งแรก เพียงแต่มีปริมาณจำกัด ส่วนกระดูกอ่อนหลังหูนิ่มและโค้ง เหมาะกับการจัดทรงปลายจมูกและการแก้จุดเล็ก ๆ แต่ไม่เหมาะกับการเสริมสันจมูกให้สูงมาก

กระดูกอ่อนซี่โครงให้ปริมาณมากที่สุด และแข็งแรงพอจะใช้เสริมสันจมูกทั้งแนว ยืดจมูกให้ยาวขึ้น หรือสร้างจมูกใหม่หลังผ่าตัดมาหลายครั้ง คลินิกพันธมิตรของเราแจ้งว่าจะเลือกกระดูกอ่อนจากซี่โครงซี่ที่ 6 ถึง 10 และนำออกผ่านแผลสั้น ๆ ที่หน้าอก งานวิเคราะห์อภิมานจาก 10 งานวิจัย ผู้ป่วย 491 ราย พบการบิดงอ 3.08% การสลายตัว 0.22% การติดเชื้อ 0.56% และแผลเป็นนูนหนาที่หน้าอก 5.45% โดยตัวเลขแต่ละงานวิจัยต่างกันมาก การบิดงอหมายถึงกราฟต์ค่อย ๆ โค้งจนอาจทำให้สันจมูกเอียง ซึ่งอาจต้องแก้ไข และในกรณีที่พบได้น้อย การนำกระดูกอ่อนซี่โครงออกยังอาจทำให้อากาศรั่วเข้าไปรอบปอดได้ด้วย

ชั้นหนังแท้และพังผืดช่วยเพิ่มความนุ่ม ไม่ได้ช่วยค้ำ ชั้นหนังแท้ใช้เกลี่ยสันจมูกให้เรียบหรือปิดทับกราฟต์ตรงที่ผิวบาง ส่วนพังผืดมักใช้ห่อกระดูกอ่อนสับละเอียด สันจมูกจึงเกิดจากชิ้นเล็ก ๆ จำนวนมากแทนการเหลากระดูกอ่อนเป็นชิ้นเดียว ทั้งสองอย่างต้องมีแผลเล็ก ๆ เพิ่ม และปริมาตรที่คงอยู่ต่างกันไปในแต่ละคน

กระดูกอ่อนซี่โครงของตัวเองกับจากผู้บริจาค ต่างกันอย่างไร?

กระดูกอ่อนซี่โครงที่ใช้เสริมจมูกมาได้จาก 2 แหล่ง คือจากหน้าอกของตัวเองโดยนำออกระหว่างผ่าตัดจมูกรอบนั้นเลย หรือจากธนาคารเนื้อเยื่อ ซึ่งจัดหากระดูกอ่อนซี่โครงจากผู้บริจาคที่ผ่านกระบวนการเตรียมสำหรับผ่าตัดแล้ว คลินิกพันธมิตรของเราเปรียบเทียบทั้งสองแบบไว้ในหน้าของคลินิกเอง ว่ากระดูกอ่อนจากผู้บริจาคผ่านการฉายรังสีและไม่ต้องผ่าตัดเอากระดูกอ่อนออก และระบุว่าจุดด้อยเมื่อเทียบกับกระดูกอ่อนซี่โครงของตัวเองคือการติดเชื้อ

ผลงานวิจัยไม่ได้ชี้ขาดชัดเจนขนาดนั้น งานวิเคราะห์อภิมานปี 2020 จาก 28 งานวิจัย ผู้ป่วย 1,041 ราย ไม่พบความแตกต่างระหว่างกระดูกอ่อนซี่โครงของตัวเองกับจากผู้บริจาค ทั้งเรื่องการบิดงอ การสลายตัว การติดเชื้อ รูปทรงไม่เรียบ และการผ่าตัดแก้ไข แต่ทั้ง 28 งานวิจัยเป็นการย้อนดูข้อมูลผู้ป่วยในอดีต และข้อมูลระยะยาวยังมีน้อย ศัลยแพทย์แต่ละคนจึงยังชอบใช้ต่างกัน

ในทางปฏิบัติ การเลือกจึงขึ้นอยู่กับว่ารับข้อแลกเปลี่ยนแบบไหนได้มากกว่า ฝั่งหนึ่งคือแผลเป็นที่หน้าอกและอาการเจ็บที่มากกว่า อีกฝั่งคือเนื้อเยื่อที่ไม่ใช่ของตัวเอง ลองถามศัลยแพทย์ว่าจะเลือกแบบไหนสำหรับจมูกของคุณและเพราะอะไร ใช้แต่ละแบบบ่อยแค่ไหน และหากเกิดการบิดงอหรือการสลายตัวขึ้นจะแก้อย่างไร

จมูกแบบไหนเหมาะกับวัสดุแบบไหน?

ศัลยแพทย์จะเป็นผู้ตัดสินหลังตรวจผิว ประเมินว่ายังเหลือกระดูกอ่อนอยู่มากน้อยเพียงใด และตกลงทรงที่ต้องการร่วมกัน แนวทางด้านล่างเป็นจุดเริ่มต้นที่พบบ่อย

• สันจมูกต่ำ ผิวหนาพอจะคลุมซิลิโคนได้ และไม่เคยผ่าตัดมาก่อน: มักใช้ซิลิโคนที่สันจมูกและกระดูกอ่อนผนังกั้นจมูกที่ปลาย
• ผิวบาง หรือกังวลว่าซิลิโคนจะเห็นเป็นเงา: หันมาใช้กระดูกอ่อนในร่างกายตัวเอง บางครั้งเสริมด้วยชั้นหนังแท้หรือพังผืดเป็นชั้นนุ่มปิดทับ
• จมูกสั้นหรือเชิดที่ต้องยืดให้ยาวขึ้น: จมูกที่ยาวขึ้นต้องมีโครงค้ำแข็งแรง จึงค้ำปลายจมูกด้วยกระดูกอ่อนแข็งจากผนังกั้นจมูกหรือซี่โครง
• จมูกที่เปลี่ยนรูปจากการบาดเจ็บ หรือกระดูกไม่เท่ากันอย่างชัดเจน: ซิลิโคน 3D แบบสั่งทำที่ขึ้นรูปจากซีทีสแกนอาจวางได้พอดีกว่าแบบสำเร็จรูป
• ไม่ต้องการวัสดุสังเคราะห์เลย: สร้างจมูกด้วยกระดูกอ่อนในร่างกายตัวเองทั้งหมด ถ้าต้องการความสูงมากจะต้องพึ่งกระดูกอ่อนซี่โครง ซึ่งหมายถึงแผลเป็นที่หน้าอกที่ควรชั่งน้ำหนักก่อนตัดสินใจ
• สันจมูกที่ตรงและดูแข็งแรงขึ้นสำหรับใบหน้าผู้ชาย: ใช้วัสดุชุดเดียวกัน แต่กำหนดความสูงและมุมต่างออกไป อ่านเพิ่มได้ที่ผู้ชายเสริมจมูกมักปรับอะไรบ้าง

ถ้าจมูกเคยผ่าตัดมาแล้ว อะไรจะเปลี่ยนไป?

แก้จมูกมักเริ่มจากการเอาวัสดุเดิมออกก่อน ซิลิโคนมักถอดออกมาได้ทั้งชิ้น พร้อมเลาะพังผืดที่ห่อซิลิโคนอยู่ออกเท่าที่จำเป็น Gore-Tex ต้องใช้ความระมัดระวังมากกว่า เพราะเนื้อเยื่องอกเข้าไปยึดแล้ว ถ้าวัสดุติดเชื้อ ศัลยแพทย์ต้องเลือกระหว่างเสริมใหม่ทันทีในรอบเดียวกัน กับรอให้บริเวณนั้นหายก่อน

ตอนเสริมใหม่ ตัวเลือกวัสดุจะแคบลง กระดูกอ่อนจากผนังกั้นจมูกที่เหลือหลังผ่าตัดรอบแรกมักมีไม่มาก ส่วนแผลเป็นด้านในก็อาจรั้งจมูกให้สั้นลง กระดูกอ่อนซี่โครง ไม่ว่าของตัวเองหรือจากผู้บริจาค จึงพบบ่อยมากในแผนผ่าตัดของเคสแก้จมูก ผิวที่เคยผ่าตัดแล้วอาจบางลงและคลุมซิลิโคนชิ้นใหม่ได้ไม่ดีนัก นี่เป็นอีกเหตุผลที่ศัลยแพทย์มองหาทางเลือกที่เป็นเนื้อเยื่อ

ควรนำข้อมูลการผ่าตัดครั้งแรกเท่าที่มีมาด้วย ทั้งชนิดวัสดุ ยี่ห้อวัสดุเสริมถ้ามี และบันทึกการผ่าตัด ส่วนรายการเอกสารที่ต้องรวบรวมและระยะเวลาที่ควรเว้นก่อนผ่าตัดรอบที่สอง ดูได้จากวิธีวางแผนการผ่าตัดแก้ไข

อะไรทำให้ราคาต่างกัน และควรถามอะไรบ้าง?

เรายังไม่ลงราคาไว้บนเว็บ เพราะแผนเสริมจมูกแต่ละแผนคิดราคาแยกกัน วัสดุเป็นหนึ่งในปัจจัยหลัก ปัจจัยอื่นคือจำนวนจุดที่ปรับทรง การทำกระดูกจมูกร่วมด้วยหรือไม่ และเป็นการแก้จมูกหรือไม่ คำถามด้านล่างช่วยให้เทียบใบเสนอราคาแต่ละใบได้ง่ายขึ้น ประเด็นทั่วไปอื่น ๆ อยู่ในเช็กลิสต์สำหรับเทียบใบเสนอราคา

ถ้าใช้กระดูกอ่อนซี่โครง ราคาจะเปลี่ยนไปอีกแบบ ถ้าใช้ของตัวเองจะมีจุดผ่าตัดที่สองและผ่าตัดนานขึ้น ถ้าใช้จากผู้บริจาคจะมีค่าเนื้อเยื่อที่ผ่านการเตรียมแล้วเพิ่มเข้ามา ไม่ว่าแบบไหน ปริมาณกระดูกอ่อนที่แผนต้องใช้และการใช้ซิลิโคนร่วมด้วยหรือไม่ล้วนทำให้ราคาเปลี่ยน ใบเสนอราคาจึงควรระบุไว้ด้วยว่ากระดูกอ่อนมาจากไหน

ถ้ามีเรื่องอยากถามก่อนเดินทาง ส่งคำถามมาที่หน้าปรึกษาฟรีได้ เมื่อผู้ประสานงานผู้ป่วยส่งเรื่องต่อแล้ว ศัลยแพทย์ของคลินิกพันธมิตรที่ตรงกับกรณีของคุณจะดูรูปและปรึกษากับคุณอย่างละเอียด วัสดุที่จะใส่ในจมูกจึงเป็นการตัดสินใจของศัลยแพทย์ท่านนั้น เพราะผู้ประสานงานไม่ใช่แพทย์ ดูทางเลือกศัลยกรรมจมูกทั้งหมดได้ที่นี่

• สันจมูกใช้วัสดุอะไร ปลายจมูกใช้อะไร และทำไมจึงเหมาะกับจมูกของฉัน
• ถ้าใช้กระดูกอ่อน จะนำมาจากตรงไหน ใช้มากเท่าไร และเป็นของตัวเองหรือจากผู้บริจาค
• ถ้าใช้ซิลิโคน เป็นแบบสำเร็จรูปหรือแบบ 3D สั่งทำ และเป็นยี่ห้อหรือรุ่นอะไร
• ถ้าซิลิโคนเคลื่อน เห็นเป็นเงา หรือติดเชื้อ จะทำอย่างไร และการถอดออกต้องทำอะไรบ้าง
• ศัลยแพทย์คนใดเป็นผู้ลงมือผ่าตัด และระหว่างผ่าตัดจะดมยาหรือให้ยาแบบไหน
• ใบเสนอราคารวมซีทีสแกน ค่าดมยาหรือให้ยา นัดติดตามผล เฝือกจมูก และการตัดไหมแล้วหรือยัง

คำถามเพิ่มเติม

หัตถการในบทความนี้

• เสริมจมูก เร็ว ๆ นี้
• เสริมจมูกด้วยกระดูกอ่อนตัวเอง เร็ว ๆ นี้
• ซิลิโคนจมูก 3D แบบสั่งทำเฉพาะ เร็ว ๆ นี้
• แก้จมูก เร็ว ๆ นี้

แหล่งอ้างอิง

1. Complications associated with autologous rib cartilage use in rhinoplasty: a meta-analysis. PubMed, US National Library of Medicine
2. Comparison of Autologous vs Homologous Costal Cartilage Grafts in Dorsal Augmentation Rhinoplasty: A Systematic Review and Meta-analysis. PubMed Central, US National Library of Medicine
3. Problems Associated with Alloplastic Materials in Rhinoplasty. PubMed Central, US National Library of Medicine
4. Prevalence of complications associated with polymer-based alloplastic materials in nasal dorsal augmentation: a systematic review and meta-analysis. PubMed Central, US National Library of Medicine
5. The current techniques in dorsal augmentation rhinoplasty: a comprehensive review. PubMed Central, US National Library of Medicine